Ìgbìmọ̀ Àgbà Orílẹ̀-èdè (NEC) ti Academic Staff Union of Universities (ASUU) ti ṣàfihàn ìbànújẹ nípa ohun tí wọ́n pè ní ìmọ̀ ìrìnàjò àìtọ́ àti àìṣètò tó ń ṣẹlẹ̀ láàárín ìjọba àpapọ̀ àti àjọ náà nípa ìtúnṣe ìfọwọ́sowọ́pọ̀ tó ń lọ lọwọ́, wọ́n sì kilọ̀ pé ìṣòro yìí lè ní “àbájáde tó burú gan-an” fún ẹ̀ka ẹ̀kọ́ gíga orílẹ̀-èdè.
Ìgbìmọ̀ Àgbà ASUU tó pàdé ní ọjọ́ 8 sí 9 oṣù kọkànlá ọdún 2025 ní Yúnifásítì Ìpínlẹ̀ Taraba, Jalingo, tún wo bí ìjíròrò pẹ̀lú ẹgbẹ́ ìjọba ṣe ń lọ, wọ́n sì fi ìbànújẹ hàn lórí ìyára ìgbésẹ̀ tó lọra àti àìfọkànsìn tí ìjọba ń fi hàn nínú ìtúnṣe àdéhùn náà.
Ní ìkéde tí wọ́n ṣe lẹ́yìn ìpàdé náà, tí Ààrẹ àjọ náà, Profesa Chris Piwuna, fọwọ́ sí, ASUU rántí pé nígbà ìpàdé pàjáwìrì tí wọ́n ṣe ní ọjọ́ 21 Oṣù Kẹwàá, 2025, wọ́n ti pinnu láti dá ìbẹ̀rẹ̀ ìjẹ̀wọ́ strike dúró ní àníyàn rere, bó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n pè àwọn ìfilọ́ ìjọba ní “àìtó gidigidi.”
ASUU ṣàlàyé pé ìdádúró àkọ́kọ́ náà jẹ́ àmì ìyàsọ́tọ̀ fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́, àwọn òbí, Nigeria Labour Congress (NLC), àwọn oníròyìn àti àwọn aráàlú míràn tó fi ìfaramọ́ hàn nígbà ìjàkadì náà.
Àjọ náà sọ pé ìpinnu láti dá strike dúró dá lórí ìrètí pé ìjọba yóò lo àkókò oṣù kan náà láti parí ìtúnṣe àdéhùn náà ní ọ̀nà tó péye àti tó dá lórí òtítọ́.
Ṣùgbọ́n ASUU sọ pé ìlọsíwájú láti ìgbà náà kò tié ṣe ìtẹ́lọ́rùn.
Wọ́n sọ pé, “Ìjọba ló ní ojúṣe báyìí láti lo àǹfààní yìí dáadáa, kí wọ́n sì yara yanju gbogbo ìṣòro tó kù kí àwọn ọmọ wa má bà a jẹ́ nílé ẹ̀kọ́.”
Ìgbìmọ̀ NEC fi ìbànújẹ hàn pé ìjọba ń bá a ṣe bí ẹ̀kọ́ ṣe jẹ́ ẹ̀rù ọjà dípò ohun ìtẹ̀síwájú awujọ tó yẹ kí wọ́n fi ṣe àkọ́kọ́ ní orílẹ̀-èdè.
Nígbà tí wọ́n ń tún àkíyèsí ṣe lẹ́yìn ìdádúró strike, ASUU kọ́ ìfilọ́ ìlòwó oṣù tuntun tí ẹgbẹ́ ìjọba gbé kalẹ̀, wọ́n pè é ní “gẹ́gẹ́ bí kóṣo omi kan nínú òkun” tí kò lè dá àrùn ìfòṣùfò ẹ̀ka ìmọ̀ gíga dúró, èyí tí ti ń ṣẹlẹ̀ fún ọ̀pọ̀ ọdún.
Bí wọ́n tilẹ̀ jẹ́wọ́ pé ìlera díẹ̀ ti wá nínú àwọn apá tó kì í ṣe owó nínú ìjíròrò, ASUU ṣàlàyé pé àwọn apá tó ní í ṣe pẹ̀lú owó-oṣù àti ipo iṣẹ́ jẹ́ àyọkà pàtàkì tí ó yẹ kí wọ́n yanju ní kánkán àti pẹ̀lú ìtẹ́lọ́rùn.
Àjọ náà tún kéde pé àwọn aṣojú ìjọba kan ń túmọ̀ abajade ìjíròrò àti ìmúlò àdéhùn náà ní ònà tí kò tọ́.
Wọ́n sọ pé ìjọba kò gbọ́dọ̀ máa fi àwọn ìgbésẹ̀ díẹ̀ bíi ìsanpada apá ìgbéga láti ọdún 2017 tàbí ìtúpalẹ̀ àwọn ìsanwó olùníṣe kẹta hàn gẹ́gẹ́ bí àǹfààní ńlá.
Wọ́n sọ pé, “Ìdí ìjọba kò gbọ́dọ̀ jẹ́ láti ṣẹ́gun nínú àlàyé, ṣùgbọ́n láti yanju ìṣòro.” ASUU sì kilọ̀ pé ọ̀nà ìbánisọ̀rọ̀ tí ìjọba ń lo yìí lè bàjẹ́ ìgbàgbọ́ àti fa ìjíròrò náà di àbùkù.
Àjọ náà rọ ìjọba pé kí wọ́n lo àkókò tó kù nínú àfọwọ̀kọ́ oṣù kan náà pẹ̀lú ìmúlò pẹ̀lú ìmọ̀lára àti ìtẹ́lọ́rùn, láti dá ìmúlò tó péye sílẹ̀ tó máa dágbàsókè ìlera àwọn olùkọ́ yúnifásítì ní Nàìjíríà.
ASUU tẹnumọ́ pé ìdoko-owó nínú ẹ̀kọ́ ni ọ̀nà tó dájú jù lọ láti dáàbò bo ọjọ́ iwájú orílẹ̀-èdè. Wọ́n pè ipo àwọn olùkọ́ àti amáyédẹrùn yúnifásítì tó dúró ṣinṣin bí “àìfaramọ́”, bó tilẹ̀ jẹ́ pé owó orí wọ́n ti pọ̀ sí i gidigidi.
Ní fífi àpẹẹrẹ gẹ́gẹ́ bí ìdájọ́ Federation Accounts Allocation Committee (FAAC), ASUU sọ pé àwọn ìpínlẹ̀ gba ₦3.92 trillion ní 2022, tí ó sì pọ̀ sí ₦5.81 trillion ní 2024, èyí tó túmọ̀ sí ìlòpọ̀ 62%, nígbà tí ìpín owó ìjọba àpapọ̀ tún gòkè láti ₦3.42 trillion ní 2022 sí ₦4.65 trillion ní 2024, èyí tó jẹ́ ìlòpọ̀ 70%.
Wọ́n sọ pé, “Ìdí tí wọ́n fi ń sọ pé owó kò sí kì í ṣe òtítọ́; àwọn àfihàn yìí fi hàn pé ìṣòro náà kì í ṣe ọrọ̀ ajé, ṣùgbọ́n ọrọ̀ ìṣèlú àti àìní ìfẹ́ láti fi ẹ̀kọ́ ṣe àkọ́kọ́.”
Nítorí náà, ASUU tún rọ àwọn ọba ìbílẹ̀, àwọn àjọ òṣìṣẹ́, àwọn akẹ́kọ̀ọ́, àwọn ẹgbẹ́ awujọ, àti gbogbo àwọn ará Nàìjíríà onífọkànsìn láti tẹ̀síwájú nínú ìbáwọ́n pé kí ìjọba ṣiṣẹ́ pẹ̀lú ìtẹ́lọ́rùn, kí wọ́n sì fún àwọn olùkọ́ yúnifásítì ní owó-oṣù tó tọ́ sí ìpò wọn.
Wọ́n parí pé, “Ọ̀nà tó dájú jùlọ láti dáàbò bo ọjọ́ iwájú orílẹ̀-èdè wa ni láti ṣe ìdoko-owó nínú ẹ̀kọ́.”
